حجت‌الاسلام ابوالحسن اسلام فرد، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، بیان کرد: وفات حضرت فاطمه معصومه (سلام‌الله‌علیها) تنها یک واقعه تاریخی در تقویم شیعه نیست؛ روایتی است از هجرت، از دلبستگی به خاندان پیامبر (ص)، غربت و تأثیر عمیق یک شخصیت بزرگ بر تاریخ و فرهنگ ایران اسلامی.

وی افزود: حضرت فاطمه معصومه (سلام‌الله‌علیها)، دختر امام موسی کاظم (علیه‌السلام) و خواهر امام رضا (علیه‌السلام)، از بانوان برجسته خاندان اهل‌بیت (علیهم‌السلام) است که جایگاه علمی و معنوی او در منابع و میراث روایی شیعه موردتوجه قرار گرفته است. درباره شخصیت ایشان، تعبیرهایی همچون «معصومه» و «کریمه اهل‌بیت» در فرهنگ شیعی رواج یافته و زیارت‌نامه مأثور ایشان نیز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

پژوهشگر تاریخ اسلام ادامه داد: یکی از مهم‌ترین فصل‌های زندگی حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها)، سفرایشان از مدینه به‌سوی خراسان است. این سفر را نمی‌توان صرفاً یک جابه‌جایی جغرافیایی دانست. هجرت ایشان در شرایطی صورت گرفت که امام رضا (علیه‌السلام) در خراسان حضور داشت و جامعه اسلامی با فشارها و محدودیت‌های سیاسی حکومت عباسی روبه‌رو بود. حرکت حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) در چنین فضایی، بخشی از تاریخ پررنج خاندان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) را بازتاب می‌دهد؛ تاریخی که در آن، پیوند خانوادگی با امام، تنها یک نسبت عاطفی نبود، بلکه با مسئولیت، معرفت و وفاداری به مسیر اهل‌بیت (علیهم‌السلام) معنا پیدا می‌کرد.

اسلام فرد در ادامه گفت: در میانه این سفر، حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) در شهر ساوه بیمار شدند و پس از آن به قم آمدند. مدت اقامت ایشان در قم چندان طولانی نبود و سرانجام در دهم ربیع‌الثانی سال ۲۰۱ هجری قمری، در همین شهر رحلت کردند.

وی تصریح کرد: قم پس از ورود حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) به شهری تبدیل شد که پیوند عمیق‌تری با خاندان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) پیدا کرد و در سده‌های بعد، این شهر به یکی از مهم‌ترین مراکز علمی شیعه تبدیل شد و حوزه علمیه قم نقشی گسترده در تولید، آموزش و انتقال دانش دینی ایفا کرد. از این منظر، می‌توان گفت حضور کوتاه حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) در قم، فراتر از یک اقامت چندروزه، نقطه‌ای مهم در شکل‌گیری هویت تاریخی و مذهبی این شهر بود.

پژوهشگر تاریخ اسلام خاطرنشان کرد: حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) از مدینه حرکت کرد؛ شهری که خانه و خاطرات خاندان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) در آن قرار داشت. مقصد خراسان بود؛ اما سفر در قم پایان یافت و آرامگاه ایشان در سرزمینی قرار گرفت که بعدها یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های معرفتی جهان تشیع شد. این مسیر، تصویری روشن از زندگی بسیاری از خاندان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) در تاریخ اسلام است؛ انسان‌هایی که گاه در اوج کرامت و منزلت، با رنج، غربت و بیماری روبه‌رو شدند.

اسلام فرد تصریح کرد: ازسوی‌دیگر، بزرگداشت حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) نباید تنها در قالب سوگواری و آیین‌های مناسبتی خلاصه شود. شناخت ایشان، نیازمند توجه به میراث معرفتی و اخلاقی خاندان اهل‌بیت (علیهم‌السلام) است؛ میراثی که در آن علم، کرامت انسانی، عبادت، صبر، مسئولیت اجتماعی و وفاداری به حقیقت در کنار یکدیگر قرار دارند.

وی در پایان گفت: وفات حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) برای امروز ما نیز می‌تواند یک پرسش جدی ایجاد کند: از یک شخصیت دینی چه چیزی باید بیاموزیم؟ اگر قرار باشد زیارت، سوگواری و بزرگداشت به معرفت منتهی شود، باید شخصیت ایشان را از سطح یک نام در تقویم فراتر ببریم و درباره معنا و پیام زندگی او بیندیشیم. ارزش یک بزرگداشت زمانی آشکار می‌شود که بتواند انسان را به اخلاق، آگاهی، مسئولیت و معنویت نزدیک‌تر کند.

پژوهشگر تاریخ اسلام گفت: حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) تنها در قم مدفون نیست؛ نام و یاد او در حافظه تاریخی این سرزمین با «معرفت» گره‌خورده است. شهری که آرامگاه او را در خود جای‌داده، قرن‌هاست محل آمدوشد جویندگان دانش و معنویت است و شاید همین، زیباترین روایت از یک هجرت باشد؛ انسانی از مدینه حرکت می‌کند، در میانه راه رنج بیماری را تجربه می‌کند، در غربت از دنیا می‌رود، اما آرامگاهش قرن‌ها بعد همچنان مقصد انسان‌هایی می‌شود که در جست‌وجوی آرامش، معرفت و معنای زندگی‌اند.

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴