به گزارش گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، هدف نهایی از هر دغدغه اجتماعی، ساختن جامعه‌ای سرزنده، آگاه و پویاست. اگر دولت را ابزاری عقلانی برای مدیریت امور بدانیم، برای داشتن چنین جامعه‌ای قدرتمند، به دولتی همراه و توانمندساز نیازی مبرم داریم؛ دولتی که جای تمام ارکان جامعه ننشیند، بلکه پیش و بیش از هر چیز، پشتیبان نهادهای مردمی، تشکل‌های مدنی و سرمایه‌های انسانی باشد. جامعه قدرتمند یعنی جامعه‌ای که شهروندانش نسبت به پیرامون خود بی‌تفاوت نیستند و دولت هم این حساسیت را یک «فرصت طلایی» می‌داند، نه تهدید.

کنشگری یعنی آستین‌ها را بالا بزنیم!

اصلاً کنشگری یعنی چه؟ یعنی در برابر مشکلات، فقط تماشاگر نباشیم و خودمان برای حلشان وارد میدان شویم. اگر جامعه‌ای توانمند می‌خواهیم، حتماً باید از نسل جوان، فکر و ایده‌اش حمایت کنیم.

باور من این است که ایده‌های نو و خلاقانه نسل جدید، وقتی باتجربه پخته پیشکسوتان ترکیب شود، کلید قفل بسیاری از بن‌بست‌هاست. کوله‌بار تجربه بزرگ‌ترها تنها زمانی به کار می‌آید که با جسارت و انرژی نسل نو پیوند بخورد. تاریخ ثابت کرده هر جا کشور گره‌خورده، این جوانان بوده‌اند که با حضورشان بحران را به فرصت و شکوفایی تبدیل کرده‌اند.

اما چطور می‌توانیم نوجوانان و جوانان را به کنشگران واقعی تبدیل کنیم؟

احترام واقعی؛ نه‌فقط یک شعار اخلاقی

نخستین قدم این است که جوان را در خانواده، مدرسه و جامعه محترم بشماریم. اگر جوانی در هیچ کجا دیده نشود و حس تحقیر یا طردشدن پیدا کند، از جامعه فاصله می‌گیرد. نتیجه این بی‌مهری، لجاجت، انفعال و دورشدن از دغدغه‌های عمومی است. احترام‌گذاشتن به جوان، یک پند اخلاقی نیست؛ بلکه هوشمندانه‌ترین راه برای ایجاد پیوند و همگرایی در جامعه است.

دادن جایگاه مدنی و واقعی به نسل نو

جوان باید حس کند که بودنش در این دنیا بی‌معنا نیست و منشأ اثر است. فعال‌بودن مثبت جوان در گرو دو نیاز اصلی است: «هویت‌بخشی» و «هدفمندی».

وقتی به او جایگاه مدنی واقعی بدهیم، یعنی اجازه دهیم در تصمیم‌گیری‌ها و نظر دادن‌ها شریک باشد. وقتی بفهمد حرفش در تصمیم‌ها تغییر ایجاد می‌کند، هویتش را در خدمت منافع جمعی بازسازی می‌کند.

البته این میدان‌دادن باید از کارهای کوچک شروع شود؛ مثل شوراهای دانش‌آموزی، تشکل‌های محلی، کانون‌های فرهنگی و گروه‌های خدمت‌رسانی محله. باید بگذاریم ایده‌پردازی کنند، برنامه‌ریزی کنند و نتیجه کارشان را با چشم خود ببینند. حتی باید به آن‌ها حق اشتباه بدهیم و اجازه دهیم از شکست‌هایشان درس بگیرند. اینجاست که مسئولیت‌پذیری در وجودشان ریشه می‌داند.

یک تجربه موفق بومی؛ کارگروه جوانان در خرامه

برای نمونه، «کارگروه جوانان شهرستان خرامه» یک تجربه عینی و موفق از همین مدل است. این مجموعه نشان داد که اگر به ظرفیت‌های بومی نوجوانان و جوانان اعتماد کنیم و آن‌ها را در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و فکری سازماندهی کنیم، چه انرژی فوق‌العاده‌ای برای حل مسائل منطقه آزاد می‌شود. این تجربه ثابت کرد نسل نو اگر بستر مناسبی داشته باشد، بهترین گره‌گشای مشکلات است.

قدرت «گروه همسالان»؛ مدِ مثبت اجتماعی

نباید نقش بی‌بدیل «گروه همسالان» را فراموش کنیم. جوان بیش از هر کسی از هم‌سن‌وسال خودش الگو می‌گیرد. اگر فعالیت‌های داوطلبانه و حل مشکلات محله با زبان و ادبیات نسل جدید روایت شود، این کار به یک «ارزش پرستیژ دار» و یک «مُد مثبت اجتماعی» تبدیل می‌شود. وقتی چند جوان خلاق در جمع دوستانشان کار مفیدی انجام دهند و آن را ارزشمند جلوه دهند، این موج به‌سرعت در میان سایر همسالان هم فراگیر می‌شود.

حرف آخر با مدیران و تصمیم‌گیران: نسل جدید میدان می‌خواهد

نگاه ما به نوجوان و جوان امروز باید تغییر کند. با نسل جدید نمی‌توان با دستور و بخشنامه صحبت کرد. جوان امروزی اهل استدلال است، به دنیای اطلاعات دسترسی سریع دارد، ذهنش خلاق است و هر حرفی را بی‌دلیل نمی‌پذیرد. این ویژگی‌ها تهدید نیستند؛ بلکه بزرگ‌ترین فرصت برای پیشرفت کشورند.

اگر انتظار داریم نسل پرشور امروز، بار سنگین آینده را به دوش بکشد، مدیران و مسئولان فرهنگی باید بفهمند که دوران تریبون‌های یک‌طرفه و بیانیه‌های بی‌عمل تمام شده است. زمان آن رسیده که مسئولیت‌های واقعی و اتاق‌های فکر را به خود جوانان بسپاریم. نسل امروز تماشاگرِ روی سکوها نیست؛ او میدانِ بازی و مشارکت می‌خواهد.

نویسنده: ایمان قوهستانی

مسئول کارگروه جوانان شهرستان خرامه