اربعین؛ الگوی همبستگی ملت‌ها و قدرت نرم جهان اسلام

محمد باقرزاده با تشریح ابعاد سیاسی، فرهنگی و بین‌المللی راهپیمایی اربعین گفت: این اجتماع عظیم مردمی، فراتر از یک مراسم مذهبی، بستری برای تقویت وحدت مسلمانان، توسعه دیپلماسی مردمی و شکل‌گیری گفتمانی تمدنی بر پایه عدالت، آزادگی و مقابله با ظلم است.

به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، محمد باقرزاده در گفت‌وگویی با اشاره به ظرفیت‌های راهپیمایی اربعین اظهار کرد: اربعین یکی از معدود پدیده‌های اجتماعی جهان اسلام است که توانسته میلیون‌ها انسان با پیشینه‌های مذهبی، قومی، فرهنگی و ملی متفاوت را حول محور محبت اهل‌بیت(ع) و ارزش‌هایی همچون عدالت‌خواهی، آزادگی و مقابله با ظلم گرد هم آورد.

وی افزود: در این اجتماع عظیم، تفاوت‌هایی که در شرایط عادی ممکن است موجب فاصله میان جوامع شود، جای خود را به احساس تعلق مشترک و هویت جمعی می‌دهد. اربعین می‌تواند زمینه گفت‌وگو، شناخت متقابل و افزایش همدلی میان مسلمانان را فراهم کند و از این طریق به کاهش سوءتفاهم‌ها و تقویت انسجام در جهان اسلام کمک کند.

**اربعین؛ نمونه‌ای برجسته از قدرت نرم**

این فعال سیاسی و فرهنگی با بیان اینکه قدرت نرم به معنای تأثیرگذاری از مسیر فرهنگ، ارزش‌ها، باورها و جذابیت‌های اجتماعی است، گفت: اربعین یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های قدرت نرم در جهان اسلام به شمار می‌رود؛ چراکه تصویری از همبستگی، ایثار، مهمان‌نوازی، مشارکت مردمی و پیوندهای عمیق فرهنگی ارائه می‌دهد.

باقرزاده ادامه داد: این رویداد می‌تواند نقش مهمی در دیپلماسی عمومی داشته باشد؛ زیرا ارتباط میان ملت‌ها را بدون واسطه‌های رسمی افزایش می‌دهد و زمینه شناخت بهتر فرهنگ و ارزش‌های جوامع اسلامی را برای افکار عمومی جهان فراهم می‌کند.

وی، حضور داوطلبانه و قلبی میلیون‌ها انسان را مهم‌ترین عامل شکل‌گیری این اجتماع بزرگ دانست و بیان کرد: اربعین بر پایه ایمان، اعتقاد و علاقه مردم شکل گرفته و خدمات گسترده‌ای که توسط خود مردم ارائه می‌شود، یکی از جلوه‌های مهم آن است.

**پیام سیاسی اربعین برای جهان**

این کارشناس مسائل سیاسی عنوان کرد: پیام سیاسی اربعین این است که ملت‌ها، زمانی که حول یک ارزش مشترک گرد هم آیند، می‌توانند بدون تکیه بر ساختارهای رسمی قدرت، یک حرکت عظیم اجتماعی و جهانی ایجاد کنند. این موضوع نشان می‌دهد سرمایه اجتماعی و اراده مردمی همچنان از عوامل مهم تأثیرگذار در معادلات جهانی هستند.

باقرزاده با اشاره به تلاش برخی جریان‌ها برای کمرنگ‌کردن یا تحریف اربعین گفت: این اجتماع به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و هویتی گسترده، برای جریان‌هایی که با تقویت همگرایی ملت‌های مسلمان مخالف هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی افزود: برخی رسانه‌ها با نادیده‌گرفتن ابعاد انسانی و مردمی اربعین یا ارائه تصویری ناقص از آن، تلاش می‌کنند اثرگذاری اجتماعی و فرهنگی این حرکت را کاهش دهند؛ بنابراین روایت صحیح اربعین باید بر مبنای واقعیت‌های میدانی، حضور مردم، پیام‌های اخلاقی و ظرفیت‌های وحدت‌آفرین آن شکل گیرد.

**ضرورت روایت حرفه‌ای اربعین در فضای مجازی**

این فعال فرهنگی، نقش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی را در معرفی ابعاد واقعی اربعین تعیین‌کننده دانست و گفت: اگر اربعین به‌درستی روایت نشود، ممکن است روایت‌های ناقص یا جهت‌دار، تصویر متفاوتی از این رویداد ارائه دهند.

باقرزاده تصریح کرد: تولید محتوای حرفه‌ای، استفاده از زبان‌های مختلف، انتشار تجربه‌های واقعی زائران، بهره‌گیری از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی و ارائه تحلیل‌های کارشناسی می‌تواند به معرفی بهتر این حرکت جهانی کمک کند و فضای رسانه‌ای را از انحصار روایت‌های غیرواقعی خارج سازد.

وی همچنین با اشاره به نقش اربعین در تقویت دیپلماسی مردمی اظهار کرد: حضور زائرانی از کشورهای مختلف، ارتباط مستقیم میان ملت‌ها را افزایش می‌دهد و موجب آشنایی بیشتر افراد با فرهنگ‌ها، دیدگاه‌ها و سبک زندگی یکدیگر می‌شود.

این کارشناس مسائل سیاسی افزود: چنین ارتباطاتی می‌تواند زمینه اعتمادسازی میان ملت‌ها را فراهم کند و در بلندمدت حتی بر روابط رسمی کشورها نیز تأثیر بگذارد. دیپلماسی مردمی مکمل دیپلماسی رسمی است و اربعین ظرفیت بالایی برای تقویت این نوع تعاملات دارد.

**گفتمان مقاومت؛ میراث مکتب امام حسین(ع)**

باقرزاده درباره تأثیر مفهوم «روایت مقاومت» در مکتب امام حسین(ع) بر تحولات منطقه گفت: این گفتمان بر مفاهیمی همچون ایستادگی در برابر ظلم، دفاع از کرامت انسانی، حفظ استقلال و پذیرش مسئولیت اجتماعی تأکید دارد و در طول تاریخ الهام‌بخش بسیاری از ملت‌ها و جریان‌های آزادی‌خواه بوده است.

وی ادامه داد: در شرایط معاصر نیز این نگاه بر گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی منطقه تأثیر گذاشته و مفاهیمی مانند خودباوری، استقلال‌خواهی و مقابله با سلطه را تقویت کرده است.

این فعال فرهنگی، جوانان را مهم‌ترین گروه در انتقال پیام اربعین به نسل‌های آینده دانست و گفت: استفاده از فناوری‌های نوین، تولید محتوای چندزبانه، روایت تجربه‌های شخصی و حضور فعال در فضای مجازی می‌تواند پیام وحدت و مقاومت اربعین را فراتر از مرزهای جغرافیایی منتقل کند.

وی تأکید کرد: این انتقال پیام باید همراه با شناخت، صداقت و بیان منطقی باشد تا مخاطبان مختلف بتوانند با ابعاد انسانی و جهانی اربعین ارتباط برقرار کنند.

**اربعین؛ الگویی فراتر از مرزهای دینی و جغرافیایی**

باقرزاده با بیان اینکه پیام اربعین محدود به جامعه یا مذهب خاصی نیست، گفت: مفاهیمی مانند عدالت، آزادی، کرامت انسانی و مقابله با ظلم، ارزش‌هایی جهانی هستند و بسیاری از انسان‌ها فارغ از دین و ملیت می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند.

وی افزود: از این منظر، اربعین می‌تواند الگویی اجتماعی برای همبستگی انسان‌هایی باشد که در جست‌وجوی عدالت و ارزش‌های انسانی هستند.

این کارشناس مسائل سیاسی در پایان خاطرنشان کرد: مهم‌ترین پیام سیاسی و تمدنی اربعین برای نظام بین‌الملل معاصر این است که قدرت ملت‌ها، سرمایه اجتماعی و ارزش‌های فرهنگی و معنوی همچنان می‌توانند در تحولات جهانی نقش‌آفرین باشند.

وی تأکید کرد: اربعین فراتر از یک مراسم مذهبی، نمونه‌ای از توانایی ملت‌ها برای ایجاد همبستگی، مطالبه عدالت و شکل‌دهی به یک گفتمان تمدنی بر پایه ارزش‌های انسانی است.

انتهای خبر/۲۴۴۲۲۴