فاطمه نوشادی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، همزمان با روز جهانی مبارزه با مواد مخدر، یکی از روانشناسان بالینی با اشاره به ابعاد گسترده آسیب‌های ناشی از اعتیاد اظهار کرد: اعتیاد صرفاً وابستگی به یک ماده نیست، بلکه نتیجه مجموعه‌ای از عوامل روان‌شناختی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی است که در صورت بی‌توجهی، سلامت فرد، خانواده و جامعه را با تهدیدهای جدی مواجه می‌کند.

وی با بیان اینکه بسیاری از افراد تصور می‌کنند اعتیاد تنها افراد خاصی را درگیر می‌کند، افزود: این تصور نادرست است، چرا که هیچ فرد یا خانواده‌ای از خطر آسیب‌های ناشی از مواد مخدر مصون نیست. فشارهای روانی، اضطراب، افسردگی، مشکلات خانوادگی، احساس تنهایی، بیکاری، ضعف در مهارت‌های ارتباطی و حتی کنجکاوی، از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند زمینه گرایش افراد، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، به مصرف مواد مخدر را فراهم کنند.

این روانشناس بالینی با اشاره به نقش خانواده در پیشگیری از اعتیاد تصریح کرد: خانواده نخستین و مهم‌ترین محیط تربیتی هر فرد است. کودکانی که در محیطی سرشار از محبت، امنیت روانی، گفت‌وگوی مؤثر و احترام متقابل رشد می‌کنند، در برابر آسیب‌های اجتماعی از جمله اعتیاد، تاب‌آوری بیشتری دارند. در مقابل، نبود ارتباط عاطفی، تعارض‌های خانوادگی، خشونت، بی‌توجهی یا نظارت ناکافی والدین می‌تواند احتمال گرایش فرزندان به رفتارهای پرخطر را افزایش دهد.

وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین وظایف والدین، ایجاد فضایی امن برای گفت‌وگو با فرزندان است. نوجوان باید احساس کند بدون ترس از قضاوت یا سرزنش می‌تواند دغدغه‌ها، مشکلات و فشارهای روحی خود را با والدین در میان بگذارد. بسیاری از رفتارهای پرخطر زمانی شکل می‌گیرند که نوجوان احساس تنهایی کرده و حمایت عاطفی کافی دریافت نکند.

این روانشناس با بیان اینکه سن گرایش به مصرف مواد در برخی موارد کاهش یافته است، خاطرنشان کرد: سوداگران مرگ امروز از شیوه‌های جدید برای جذب نوجوانان و جوانان استفاده می‌کنند. تبلیغات فریبنده در فضای مجازی، معرفی برخی مواد به عنوان داروهای آرام‌بخش یا مواد بدون اعتیاد، و سوءاستفاده از هیجانات دوران نوجوانی، از جمله روش‌هایی است که خانواده‌ها باید نسبت به آن هوشیار باشند.

وی تأکید کرد: آگاهی‌بخشی نباید تنها به مناسبت روز جهانی مبارزه با مواد مخدر محدود شود. آموزش درباره پیامدهای مصرف مواد، مهارت «نه گفتن»، مدیریت هیجان، کنترل استرس، حل مسئله و تصمیم‌گیری صحیح باید از سنین پایین در خانواده و مدرسه آغاز شود. این آموزش‌ها نقش مهمی در افزایش قدرت تصمیم‌گیری نوجوانان و کاهش رفتارهای پرخطر دارد.

این روانشناس بالینی همچنین با اشاره به نقش سلامت روان در پیشگیری از اعتیاد گفت: بسیاری از افرادی که به مصرف مواد روی می‌آورند، پیش از آن با مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، احساس بی‌ارزشی یا شکست‌های عاطفی و اجتماعی مواجه بوده‌اند. اگر این مشکلات به‌موقع شناسایی و درمان شوند، احتمال گرایش به مصرف مواد به میزان قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند.

وی افزود: مراجعه به روانشناس نباید به عنوان یک تابو تلقی شود. همان‌گونه که برای درمان بیماری‌های جسمی به پزشک مراجعه می‌کنیم، برای حفظ سلامت روان نیز باید از متخصصان این حوزه کمک بگیریم. مراجعه زودهنگام به روانشناس می‌تواند از بروز بسیاری از آسیب‌های اجتماعی جلوگیری کند.

این روانشناس با تأکید بر اینکه اعتیاد یک بیماری قابل درمان است، اظهار داشت: افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد بیش از هر چیز به حمایت، درمان تخصصی و پذیرش اجتماعی نیاز دارند. نگاه تحقیرآمیز یا طرد افراد در حال درمان، نه‌تنها کمکی به بهبود آنان نمی‌کند، بلکه احتمال بازگشت به مصرف مواد را نیز افزایش می‌دهد.

وی نقش رسانه‌ها را نیز در پیشگیری از اعتیاد بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: رسانه‌ها می‌توانند با تولید محتوای آموزشی، معرفی سبک زندگی سالم، افزایش آگاهی خانواده‌ها و اطلاع‌رسانی درباره روش‌های جدید سوداگران مواد مخدر، نقش مؤثری در کاهش آسیب‌های اجتماعی ایفا کنند.

این روانشناس بالینی در پایان با گرامیداشت روز جهانی مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: مقابله با اعتیاد تنها وظیفه نهادهای انتظامی و درمانی نیست، بلکه نیازمند مشارکت خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و تمامی دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی است. هر اندازه آگاهی عمومی، سلامت روان، امید به آینده و انسجام خانواده‌ها تقویت شود، جامعه نیز در برابر آسیب‌های ناشی از مواد مخدر مقاوم‌تر خواهد شد.

خبرنگار: فاطمه شعبانی

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴