مریم سجادی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، با اشاره به موضوع روز جهانی گردشگری امسال، اظهار کرد: فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی امروز در بخش‌های مختلف سفر، از جست‌وجو و انتخاب مقصد تا برنامه‌ریزی، رزرو، مسیریابی، ترجمه، تولید محتوا و مدیریت مقصد حضور دارند، اما دیجیتالی شدن گردشگری لزوماً به معنای هوشمند شدن آن نیست.

وی افزود: در گام نخست باید مسائل واقعی گردشگری شناسایی و سپس فناوری متناسب با نیازها برای حل این مسائل به کار گرفته شود.

سجادی با بیان اینکه این موضوع برای ایران اهمیت بیشتری دارد، گفت: کشور با وجود برخورداری از ظرفیت‌های گسترده گردشگری، همچنان با چالش‌هایی همچون ضعف معرفی بسیاری از مقاصد، تمرکز سفر در نقاط محدود، نبود داده‌های یکپارچه، ضعف بازاریابی بین‌المللی، دسترسی نابرابر کسب‌وکارهای کوچک به فناوری و مشکلات مدیریت پایدار مقصد مواجه است.

ضرورت توجه به گردشگری داخلی

این فعال گردشگری با اشاره به کاهش ورود گردشگران خارجی به ایران در یکی دو سال اخیر، بیان کرد: شرایط ناامن منطقه‌ای و شکل‌گیری تصویری نامطمئن از مقصد، ضرورت توجه بیشتر به گردشگری داخلی و سفر ایرانیان در داخل کشور را افزایش داده است.

وی ادامه داد: با وجود این، زیرساخت‌های داده و هوش مصنوعی باید از ابتدا به گونه‌ای طراحی شوند که در آینده نیز پاسخگوی نیاز گردشگران خارجی باشند؛ از ارائه اطلاعات چندزبانه و ترجمه گرفته تا مسیریابی، رزرو، پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده و پشتیبانی سفر.

هوش مصنوعی برای مدیریت داده‌های گردشگری

سجادی، مدیریت و تحلیل داده‌های گردشگری را یکی از مهم‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی برای ایران دانست و گفت: اطلاعاتی درباره مقاصد، الگوهای سفر، میزان بازدید، فصل‌های پرتقاضا، ظرفیت اقامتگاه‌ها و رفتار گردشگران وجود دارد، اما تا زمانی که این داده‌ها جمع‌آوری، یکپارچه و تحلیل نشوند، ارزش مدیریتی آنها محدود خواهد بود.

وی افزود: هوش مصنوعی می‌تواند مشخص کند گردشگران چه مقاصدی را بیشتر جست‌وجو می‌کنند، تقاضا در چه زمان‌هایی افزایش می‌یابد و چگونه می‌توان جریان سفر را از مقاصد پرتراکم به سمت مناطق کمترشناخته‌شده هدایت کرد.

این مدرس دانشگاه تأکید کرد: در گردشگری همیشه افزایش تعداد گردشگران در مقاصد معروف هدف اصلی نیست، بلکه گاهی توزیع مناسب‌تر گردشگران در فضا و زمان اهمیت بیشتری دارد؛ موضوعی که به‌ویژه در گردشگری داخلی می‌تواند به فعال شدن اقتصاد مناطق مختلف کمک کند.

شخصی‌سازی تجربه سفر با هوش مصنوعی

سجادی همچنین شخصی‌سازی تجربه سفر را از دیگر ظرفیت‌های هوش مصنوعی عنوان کرد و گفت: بر اساس علایق، زمان، بودجه و ویژگی‌های گردشگر می‌توان پیشنهادهایی متناسب با طبیعت‌گردی، تاریخ و معماری، غذا یا سفرهای ماجراجویانه ارائه کرد.

وی افزود: این قابلیت برای گردشگران خارجی نیز اهمیت دارد و می‌توان اطلاعات مقصد را به زبان‌های مختلف و متناسب با نیازهای فرهنگی و عملی آنان ارائه کرد.

ضرورت توانمندسازی کسب‌وکارهای کوچک

این فعال گردشگری با تأکید بر اهمیت دیجیتال‌سازی کسب‌وکارهای کوچک، اظهار کرد: اقامتگاه‌های بوم‌گردی، راهنمایان گردشگری، کسب‌وکارهای محلی، تولیدکنندگان صنایع‌دستی و رستوران‌های محلی بخش مهمی از گردشگری ایران را تشکیل می‌دهند.

سجادی ادامه داد: اگر تحول دیجیتال تنها در اختیار مجموعه‌های بزرگ قرار گیرد، شکاف موجود بیشتر خواهد شد؛ بنابراین باید آموزش و دسترسی به ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی برای کسب‌وکارهای کوچک نیز فراهم شود.

وی گفت: این آموزش‌ها می‌تواند حوزه‌هایی همچون بازاریابی، تولید محتوای چندزبانه، تحلیل بازار، ارتباط با مشتری و مدیریت فروش را دربرگیرد و باید ساده، کاربردی و متناسب با نیاز واقعی کسب‌وکارها باشد.

هوش مصنوعی در خدمت گردشگری پایدار

سجادی، آموزش گردشگران و ارتقای سواد محیط‌زیستی را نیز ضروری دانست و گفت: رهاسازی زباله، آسیب به پوشش گیاهی، آلودگی منابع آب و بی‌توجهی به ظرفیت محدود طبیعت، تنها ناشی از کمبود زیرساخت نیست و آموزش و فرهنگ‌سازی نیز در این زمینه نقش دارد.

وی افزود: هوش مصنوعی می‌تواند پیش از ورود گردشگر به یک منطقه، اطلاعات کوتاهی درباره قوانین رفتاری، حساسیت‌های زیست‌محیطی، دفع صحیح زباله و حفاظت از طبیعت ارائه کند.

این مدرس دانشگاه بیان کرد: تحلیل داده‌های تردد، گزارش‌های مردمی و تصاویر دوربین‌ها نیز می‌تواند نقاط پرتردد، زمان‌های اوج حضور و مناطق دارای بیشترین تولید یا رهاسازی زباله را مشخص کند تا مدیران مقصد بتوانند برای جانمایی سطل‌ها و زمان‌بندی جمع‌آوری پسماند تصمیم دقیق‌تری بگیرند.

وی اضافه کرد: هوش مصنوعی حتی می‌تواند زمان پر شدن مخازن را پیش‌بینی، مسیرهای جمع‌آوری را بهینه و نقاط بحرانی را شناسایی کند؛ البته فناوری به‌تنهایی کافی نیست و باید در کنار زیرساخت مناسب، نظارت، آموزش نیروهای محلی و مشارکت جامعه میزبان به کار گرفته شود.

ضرورت نظارت انسانی بر هوش مصنوعی

سجادی با اشاره به محدودیت‌ها و خطرات استفاده از هوش مصنوعی در گردشگری گفت: اصالت اطلاعات اهمیت زیادی دارد و اطلاعات نادرست درباره یک بنای تاریخی، مسیر طبیعت‌گردی یا فرهنگ محلی می‌تواند به سرعت در فضای دیجیتال منتشر شود.

وی تأکید کرد: استفاده از هوش مصنوعی باید با نظارت انسانی، بهره‌گیری از منابع معتبر، حفاظت از داده‌ها و رعایت حقوق جوامع محلی همراه باشد و داده‌های محیط‌زیستی نیز با دقت تفسیر شوند.

این فعال گردشگری خاطرنشان کرد: هوش مصنوعی نباید به معنای حذف انسان از صنعت گردشگری تلقی شود؛ زیرا گفت‌وگو با راهنمای محلی، شنیدن داستان یک جامعه، چشیدن غذای محلی و شناخت فرهنگ یک منطقه، فراتر از انتقال اطلاعات است.

بازطراحی گردشگری ایران از شناخت مسئله آغاز می‌شود

سجادی در پایان گفت: بازطراحی گردشگری ایران با هوش مصنوعی باید از شناخت مسئله آغاز شود و این مسیر می‌تواند در شرایط فعلی با تقویت گردشگری داخلی شروع شود، اما از ابتدا برای نیازهای گردشگران خارجی نیز آمادگی داشته باشد.

وی افزود: مدیریت بهتر داده‌ها، معرفی هوشمندانه مقاصد کمترشناخته‌شده، ورود کسب‌وکارهای کوچک به اقتصاد دیجیتال، شخصی‌سازی تجربه سفر، توسعه آموزش محیط‌زیستی و مدیریت داده‌محور پسماند می‌تواند هوش مصنوعی را از یک ابزار تبلیغاتی به ابزاری برای سیاست‌گذاری و مدیریت مقصد تبدیل کند.

این مدرس دانشگاه با طرح این پرسش که «ما می‌خواهیم با کمک هوش مصنوعی چه نوع گردشگری‌ای برای آینده ایران بسازیم؟»، تصریح کرد: ارزش واقعی فناوری زمانی آشکار می‌شود که کیفیت تجربه گردشگر را افزایش دهد، فرصت بیشتری برای کسب‌وکارهای محلی ایجاد کند، مسئولیت‌های اجتماعی و محیط‌زیستی گردشگران را یادآور شود و به حفظ منابع طبیعی و فرهنگی مقصد کمک کند.

به گفته سجادی، بازطراحی گردشگری ایران با هوش مصنوعی در نهایت فقط درباره فناوری نیست، بلکه درباره بازطراحی شیوه نگاه و اندیشیدن به آینده گردشگری است.

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴