دنا فیروزآبادی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، دنا فیروزآبادی با اشاره به اهمیت مصرف صحیح و پایش دقیق داروی دیگوکسین، اظهار کرد: دیگوکسین از داروهای قدیمی اما همچنان مهم در درمان برخی بیماران قلبی است که می‌تواند با تأثیر بر عملکرد سلول‌های قلبی، قدرت انقباض قلب را افزایش دهد و در برخی بیماران نیز به کنترل ضربان قلب کمک کند.

وی افزود: با وجود کاربرد درمانی دیگوکسین، این دارو از جمله داروهایی است که فاصله میان مقدار مؤثر و مقدار سمی آن نسبتاً کم است؛ بنابراین انتخاب دوز مناسب، توجه به شرایط بیمار و پایش دقیق در طول درمان اهمیت ویژه‌ای دارد.

کاهش عملکرد کلیه؛ یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش خطر مسمومیت در سالمندان

متخصص داروسازی بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه سالمندان بیش از سایر گروه‌ها در معرض برخی عوارض دیگوکسین قرار دارند، گفت: با افزایش سن، عملکرد بسیاری از ارگان‌های بدن از جمله کلیه‌ها ممکن است کاهش پیدا کند.

 فیروزآبادی ادامه داد: دیگوکسین عمدتاً از طریق کلیه دفع می‌شود و در صورتی که عملکرد کلیه کاهش یافته باشد، دفع دارو نیز ممکن است کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی دارو می‌تواند در بدن تجمع پیدا کرده و غلظت آن در خون افزایش یابد و در نتیجه، احتمال بروز عوارض و مسمومیت بیشتر شود.

وی خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، افزایش سن با تغییراتی در ترکیب بدن و همچنین تغییر در حساسیت بافت‌ها به دارو همراه است. بنابراین، دوزی که ممکن است برای یک فرد جوان مناسب باشد، لزوماً برای یک فرد سالمند مناسب نیست و باید شرایط فردی بیمار در تعیین مقدار مصرف مورد توجه قرار گیرد.

دوز دیگوکسین را نمی‌توان فقط بر اساس سن یا وزن تعیین کرد

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر نقش عملکرد کلیه در تعیین دوز دیگوکسین اظهار کرد: برخلاف برخی داروها، در مورد دیگوکسین نمی‌توان تنها بر اساس سن یا وزن بیمار درباره مقدار مصرف تصمیم‌گیری کرد.

 دنا فیروزآبادی افزود: عملکرد کلیه یکی از عوامل مهم در تعیین دوز مناسب دیگوکسین است و پزشک و تیم درمان باید با توجه به شرایط بیمار، عملکرد کلیه و سایر عوامل مؤثر، مقدار مناسب دارو را مشخص کنند.

پتاسیم خون و دیگوکسین؛ ارتباطی که باید جدی گرفته شود

وی یکی دیگر از نکات مهم در مسمومیت با دیگوکسین را ارتباط این دارو با الکترولیت‌ها، به‌ویژه پتاسیم، عنوان کرد و گفت: کاهش پتاسیم خون می‌تواند حساسیت قلب به دیگوکسین را افزایش دهد و خطر بروز برخی عوارض قلبی را بیشتر کند.

این متخصص داروسازی بالینی ادامه داد: البته در برخی شرایط، مسمومیت حاد با دیگوکسین ممکن است با افزایش پتاسیم خون همراه باشد؛ بنابراین نمی‌توان تغییر سطح پتاسیم را بدون توجه به وضعیت بالینی بیمار تفسیر کرد.

 دنا فیروزآبادی تأکید کرد: سطح پتاسیم باید در کنار شرایط بالینی بیمار، میزان مصرف دارو و زمان مصرف دیگوکسین مورد ارزیابی قرار گیرد تا برداشت دقیق‌تری از وضعیت بیمار به دست آید.

تداخلات دارویی؛ چالش مهم در سالمندان

وی با اشاره به مصرف همزمان چندین دارو در بسیاری از سالمندان گفت: سالمندان معمولاً بیش از یک دارو مصرف می‌کنند و همین مسئله احتمال بروز تداخلات دارویی را افزایش می‌دهد.

این متخصص داروسازی بالینی افزود: برخی داروها می‌توانند دفع دیگوکسین را کاهش داده یا باعث افزایش غلظت آن در خون شوند. همچنین برخی داروهای قلبی، آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای دیگر نیز ممکن است بر سطح یا اثر دیگوکسین تأثیر بگذارند.

 دنا فیروزآبادی تصریح کرد: به همین دلیل، هنگام شروع یک داروی جدید، تغییر مقدار مصرف یا حتی قطع یک دارو، لازم است فهرست کامل داروهای مصرفی بیمار بررسی شود تا احتمال تداخلات دارویی و افزایش خطر عوارض کاهش یابد.

تهوع و اختلالات بینایی؛ علائمی که نباید نادیده گرفته شوند

وی درباره علائم مسمومیت با دیگوکسین نیز گفت: علائم مسمومیت می‌تواند متنوع باشد و لزوماً با یک علامت مشخص آغاز نمی‌شود.

این متخصص داروسازی بالینی افزود: تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی، ضعف، سرگیجه و اختلالات بینایی از جمله علائمی هستند که ممکن است در مسمومیت با دیگوکسین مشاهده شوند.

 فیروزآبادی ادامه داد: با افزایش سمیت، احتمال بروز اختلالات ریتم قلب وجود دارد که از مهم‌ترین و جدی‌ترین عوارض مسمومیت با دیگوکسین به شمار می‌رود.

وی تأکید کرد: در فردی که دیگوکسین مصرف می‌کند، بروز علائم جدید و غیرمعمول، به‌ویژه در صورتی که با تغییر ضربان قلب یا اختلال هوشیاری همراه باشد، نیازمند ارزیابی پزشکی فوری و مناسب است.

آیا یک آزمایش خون می‌تواند مسمومیت با دیگوکسین را مشخص کند

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پاسخ به این پرسش که آیا اندازه‌گیری سطح خونی دیگوکسین برای تشخیص مسمومیت کافی است، گفت: خیر؛ عدد آزمایش به‌تنهایی تعیین‌کننده مسمومیت نیست.

 فیروزآبادی توضیح داد: یکی از نکات مهم در داروسازی بالینی این است که نتیجه آزمایش باید در کنار وضعیت کلی بیمار تفسیر شود. زمان نمونه‌گیری خون نیز اهمیت دارد و نمی‌توان بدون توجه به زمان مصرف دارو و زمان انجام آزمایش، صرفاً بر اساس یک عدد درباره وضعیت بیمار قضاوت کرد.

وی افزود: عملکرد کلیه، علائم بالینی، داروهای همزمان، وضعیت بیمار و سایر عوامل مؤثر باید در کنار غلظت خونی دیگوکسین مورد بررسی قرار گیرند.

این متخصص داروسازی بالینی خاطرنشان کرد: بنابراین، نمی‌توان تنها بر اساس یک نتیجه آزمایش درباره افزایش یا کاهش دوز دیگوکسین تصمیم گرفت و تفسیر سطح خونی این دارو باید با توجه به مجموعه شرایط بیمار انجام شود.

تأکید بر مصرف دقیق و پایش منظم

 فیروزآبادی در پایان با تأکید بر اهمیت توجه ویژه به سالمندانی که دیگوکسین مصرف می‌کنند، گفت: با توجه به نقش عملکرد کلیه، تغییرات ناشی از افزایش سن، وضعیت الکترولیت‌ها و احتمال تداخل با سایر داروها، مصرف دیگوکسین نیازمند دقت و پایش مناسب است.

وی تأکید کرد: تغییر خودسرانه دوز یا قطع و شروع دارو بدون نظر پزشک می‌تواند خطرناک باشد و هرگونه تغییر در وضعیت بیمار یا بروز علائم جدید باید به تیم درمان اطلاع داده شود.

به گفته این متخصص داروسازی بالینی، توجه همزمان به وضعیت بالینی بیمار و نتایج آزمایشگاهی، بررسی داروهای مصرفی و ارزیابی عملکرد کلیه، از مهم‌ترین اصول در مصرف ایمن دیگوکسین، به‌ویژه در سالمندان، به شمار می‌رود.

خبرنگار: فاطمه شعبانی

انتهای پیام/ ۲۲۴۲۲۴