به گزارش خبرنگار اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، چهاردهم مهرماه در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به نام «روز ملی دامپزشکی» نام‌گذاری شده است؛ روزی که فرصتی مغتنم برای تکریم و پاسداشت تلاش‌های ارزشمند خادمان گمنام عرصه سلامت و امنیت غذایی کشور فراهم می‌آورد.

تاریخچه‌ای کهن؛ از «گوش‌روز» تا تقویم رسمی

انتخاب چهاردهم مهرماه به عنوان روز دامپزشکی، ریشه در تاریخ کهن ایران دارد. در ایران باستان، روز چهاردهم هر ماه شمسی را «گائوس» یا «گوش‌روز» می‌نامیدند که مربوط به فرشته نگهدارنده چهارپایان و جانوران سودمند بود. در سال ۱۳۶۹ خورشیدی، دکتر حسن تاج‌بخش، چهره ماندگار علوم دامپزشکی کشور، با الهام از این سنت دیرینه، روز ۱۴ مهر را به عنوان روز دامپزشکی پیشنهاد داد و این پیشنهاد مورد موافقت همگان قرار گرفت. نهایتاً در سال ۱۳۷۱، با پیشنهاد سازمان دامپزشکی کشور و تصویب شورای فرهنگ عمومی، این روز به طور رسمی در تقویم ایران ثبت شد.

دامپزشکی؛ فراتر از درمان حیوانات

دامپزشکی امروز تنها یک حرفه محدود به درمان حیوانات خانگی یا دام‌های مزرعه نیست. این حرفه در قلب زنجیره سلامت غذایی، کنترل بیماری‌های مشترک انسان و حیوان و حتی تحقیقات زیستی قرار دارد. بخش قابل توجهی از سبد غذایی مردم ایران متکی بر فرآورده‌های دامی است و سلامت این محصولات از همان نقطه آغازین تولید، وابسته به حضور دامپزشکان در همه مراحل است.

دامپزشکان به عنوان سربازان خط مقدم مبارزه با بیماری‌های مشترک انسان و دام، از جمله تب مالت، تب کریمه کنگو، آنفلوانزای پرندگان و هاری، همواره در صیانت از سلامت جامعه نقش‌آفرینی کرده‌اند. این قشر زحمتکش نه‌تنها در حوزه درمان و پیشگیری از بیماری‌های دامی فعالیت می‌کنند، بلکه در عرصه‌های نظارت بر فرآورده‌های خام دامی، کنترل کیفیت مواد غذایی با منشأ دامی، مبارزه با بیماری‌های مشترک انسان و دام و همچنین حفظ ذخایر ژنتیکی و تنوع زیستی نقش کلیدی ایفا می‌کنند.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، بیماری‌های منتقله از غذا سالانه حدود ۶۰۰ میلیون مورد بیماری و ۴۲۰ هزار مورد مرگ در سراسر جهان ایجاد می‌کنند. این آمار نشان‌دهنده نقش حیاتی دامپزشکان در پیشگیری از این بیماری‌ها و تضمین ایمنی غذا است.

امنیت غذایی؛ ستون پنهان اما حیاتی

در جهان امروز، امنیت غذایی بیش از هر زمان دیگری به یکی از شاخص‌های بنیادین پایداری و سلامت جامعه تبدیل شده است. ایران نیز به دلیل چالش‌هایی همچون تغییرات اقلیمی، محدودیت منابع آب، افزایش هزینه‌های تولید و بیماری‌های نوپدید، نیازمند نگاهی نو و دقیق به سازوکارهایی است که می‌توانند سلامت و پایداری زنجیره غذای کشور را تضمین کنند.

در این میان، دامپزشکی جایگاهی تعیین‌کننده دارد؛ جایگاهی که شاید کمتر دیده شود، اما بنیان امنیت غذایی و سلامت عمومی بر آن استوار است. کنترل بیماری‌های دام، طیور و آبزیان، نظارت بر بهداشت مراکز تولید، فرآوری و عرضه، پایش مستمر کیفیت غذاهای دامی و افزایش بهره‌وری تولید، همگی از نقش‌هایی هستند که دامپزشکی را به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های امنیت غذایی تبدیل می‌کنند.

سلامت واحد؛ رویکردی جهانی

رویکرد «سلامت واحد» که بر همبستگی سلامت انسان، حیوان و محیط زیست تأکید دارد، امروزه به عنوان یک ضرورت جهانی در نظام‌های سلامت مطرح است. تحقق این رویکرد مستلزم همکاری مؤثر همه دستگاه‌های مسئول و ارتقای جایگاه حرفه دامپزشکی در نظام سلامت کشور است.

در سطح جهانی نیز، اتحادیه جهانی دامپزشکی (WVA) شعار «سلامت حیوان، کار تیمی است» را برای بزرگداشت روز جهانی دامپزشکی ۲۰۲۵ انتخاب کرده است؛ شعاری که بر ماهیت مشارکتی دامپزشکی و نقش اساسی متخصصان متعدد در ارائه خدمات باکیفیت دامپزشکی تأکید دارد.

چالش‌ها و مسئولیت‌های دامپزشکان

دامپزشکان در شرایط کاری دشواری فعالیت می‌کنند؛ از مناطق روستایی و کشتارگاه‌ها تا مراکز درمانی، مواجهه با بیماری‌های خطرناک و زئونوز، کمبود امکانات و تجهیزات در برخی مناطق و نیاز به آموزش مداوم و به‌روز بودن در برابر بیماری‌های نوظهور، بخشی از چالش‌های پیش‌روی این قشر است. با این حال، دامپزشکان با عشق به حیوانات و تعهد به سلامت جامعه، این مسیر دشوار را با افتخار طی می‌کنند.

در سال‌های اخیر، بیماری‌های نوپدید و بازپدید مانند تب برفکی، آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان و برخی بیماری‌های آبزیان، ظرفیت تولید کشور را تحت تأثیر قرار داده‌اند و نشان داده‌اند که مدیریت این بیماری‌ها بدون یک شبکه دامپزشکی قوی امکان‌پذیر نیست.

روز ملی دامپزشکی؛ فرصتی برای قدردانی

روز ملی دامپزشکی فرصتی است تا ضمن قدردانی از زحمات دامپزشکان، تکنسین‌ها و دانشجویان این عرصه، اهمیت این حرفه در تأمین سلامت جامعه و امنیت غذایی بیش از پیش برای عموم مردم تبیین شود. امنیت غذایی جامعه را مدیون تلاش بی‌وقفه، مداوم و متأسفانه ناپیدای دامپزشکان عزیزمان هستیم.

این روز بر تمامی دامپزشکان، دانشجویان و فعالان این عرصه مبارک باد.

خبرنگار: امیرعباس خداپرست

دبیر انجمن علمی علوم دامپزشکی دانشگاه یزد

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴