- گروه : شهرستان ارسنجان ,اقتصادی
- شماره : 6284
شیرازه گزارش میدهد؛
۲۰ هزار تن انار ارسنجان؛ تشنه آب
انار ارسنجان با وجود ظرفیت بالای تولید، بهدلیل خشکسالی، کمبود آب، افزایش هزینهها، آفات و مشکلات بازار با چالشهای جدی روبهروست؛ مشکلاتی که آینده باغداری شهرستان را تهدید میکند.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، ارسنجان سالهاست با انار شناخته میشود؛ محصولی که بخشی از هویت کشاورزی این شهرستان را شکل داده و علاوه بر تأمین نیاز بازارهای محلی، به استان فارس و استانهای همجوار نیز عرضه میشود.
بر اساس اعلام جهاد کشاورزی شهرستان ارسنجان، حدود یکهزار و ۵۵۰ هکتار از اراضی شهرستان به باغات انار اختصاص دارد و ظرفیت تولید این باغات در شرایط مناسب به حدود ۲۱ هزار تن در سال میرسد. با این حال، شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آبی در سالهای اخیر، میزان تولید را تحت تأثیر قرار داده و پیشبینی میشود تولید امسال حدود ۱۸ تا ۲۰ هزار تن باشد.
اما پشت این آمار، واقعیتی قرار دارد که از نگاه باغداران کمتر دیده میشود؛ واقعیت باغهایی که با کاهش آب، افزایش هزینههای تولید و دشواریهای فروش دستوپنجه نرم میکنند.
ارسنجان و انارهایی با طعم و کاربردهای متفاوت
احمدرضا رحیمی، کارشناس مسئول باغبانی جهاد کشاورزی شهرستان ارسنجان، درباره مهمترین ارقام انار شهرستان میگوید: ارقام «رباب»، «زردانار»، «سریزدی» و «شیرین شهوار» از مهمترین ارقام کشتشده در باغات منطقه هستند و هرکدام ویژگیهای متفاوتی دارند.
به گفته وی، رقم رباب به دلیل پوست ضخیمتر، مقاومت بیشتر و قابلیت نگهداری طولانیتر، ظرفیت مناسبی برای صادرات دارد. در مقابل، زردانار پوست نازکتری دارد و بیشتر برای تازهخوری و تهیه رب انار استفاده میشود و رقم شیرین شهوار نیز به دلیل طعم شیرین و ملس خود مورد توجه قرار دارد.
مصطفی رحیمی، مسئول جهاد کشاورزی شهرستان ارسنجان نیز با اشاره به ظرفیت تولید این محصول، ارقام رباب و سریزدی را از ارقام تجاری مهم شهرستان عنوان میکند و معتقد است انار ارسنجان ظرفیت تبدیل شدن به یک برند شناختهشده در سطح کشور را دارد.
وی همچنین کیفیت رب انار تولیدشده در شهرستان را مطلوب ارزیابی کرده و فرآوری انار و تولید رب را یکی از ظرفیتهای اقتصادی مهم این محصول میداند.
وقتی خشکسالی باغها را از چرخه تولید خارج میکند
با وجود ظرفیت قابل توجه تولید انار، نخستین و شاید مهمترین نگرانی باغداران ارسنجانی، آب است.
مسئول جهاد کشاورزی شهرستان ارسنجان با اشاره به وضعیت منابع آبی میگوید خشکسالی، بهویژه در باغهای قدیمی که وابستگی بیشتری به قنوات دارند، مشکلات جدی ایجاد کرده است.
خشکشدن قنوات موجب شده فاصله دوره آبیاری برخی باغات از حدود ۱۴ روز به ۲۰ روز افزایش پیدا کند؛ اتفاقی که برای درخت انار و بهویژه در فصل گرما میتواند خسارت قابل توجهی ایجاد کند.
برآوردهای جهاد کشاورزی نشان میدهد حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد باغات شهرستان در سالهای اخیر دچار خشکیدگی شده یا از چرخه اقتصادی تولید خارج شدهاند.
احمدرضا رحیمی نیز کاهش بارندگی، افزایش دما، تغییر اقلیم و کاهش رطوبت نسبی محیط را از عوامل مؤثر بر وضعیت باغات عنوان میکند و معتقد است ادامه این شرایط، آینده بخشی از باغات انار شهرستان را تهدید میکند.
اما مسئله آب تنها به خشکسالی و کاهش بارندگی محدود نمیشود.
خاموشی؛ مشکل دیگری برای باغدار تشنه
محمدرضا نعمتالهی، باغدار ارسنجانی، خاموشیها را یکی از مهمترین مشکلات باغداران میداند و میگوید:« بزرگترین مشکل کمبود آب به خاطر خاموشی است.»
به گفته این باغدار، وقتی آب بهموقع به درخت نرسد، درخت ضعیف میشود و درخت ضعیف نیز بیشتر در معرض حمله آفات قرار میگیرد.
مسئول جهاد کشاورزی ارسنجان نیز قطع برق الکتروپمپها را از مشکلات تولیدکنندگان عنوان کرده و میگوید اختلال در تأمین آب مورد نیاز باغات، بهطور مستقیم بر میزان تولید اثر میگذارد.
در چنین شرایطی، باغدار ناچار است برای حفظ درختی که سالها برای به ثمر رسیدن آن زحمت کشیده، هزینه و انرژی بیشتری صرف کند.
کاهش آب تنها یکی از حلقههای زنجیره مشکلات باغداران است. وقتی درخت به دلیل کمآبی ضعیف میشود، خطر آفات و بیماریها نیز افزایش پیدا میکند.
رحیمی، کارشناس مسئول باغبانی جهاد کشاورزی ارسنجان، کرم گلوگاه انار، کنه، شته و کرم سفید ریشه را از مهمترین آفات انار برمیشمارد و میگوید در سالهای اخیر با تغییر شرایط اقلیمی، آفات دیگری همچون سوسک چوبخوار انار و مگس میوه مدیترانهای نیز در برخی مناطق شیوع پیدا کردهاند.
سوسک چوبخوار از جمله آفاتی است که میتواند با آسیب به درخت، زمینه خشکیدگی و از بین رفتن آن را فراهم کند.
در کنار آفات، پوسیدگی ریشه و طوقه و اسکپ انار نیز از بیماریهای مهم باغات منطقه محسوب میشوند.
افزایش سه برابری هزینهها؛ باغدار دیگر توان کود ندارد
در شرایطی که باغدار باید برای مقابله با کمآبی، آفات و بیماریها هزینه کند، افزایش قیمت نهادههای تولید فشار مضاعفی بر او وارد کرده است.
نعمتالهی، باغدار ارسنجانی، میگوید: «از کارگر گرفته تا کود و سم، حداقل سه برابر شده است.»
وی معتقد است افزایش هزینهها باعث شده بسیاری از باغداران حتی از انجام برخی اقدامات اولیه باغ نیز بازبمانند و میگوید: «خیلیها توانایی کود خریدن ندارند.»
در همین حال، احمدرضا رحیمی بر اهمیت تغذیه اصولی باغ تأکید دارد و معتقد است نوع کود باید با توجه به نتایج آنالیز خاک و برگ انتخاب شود و زمان و میزان مصرف نیز به شکل اصولی رعایت شود.
به بیان دیگر، باغدار برای تولید محصول باکیفیت نیازمند تغذیه مناسب درخت است، اما افزایش هزینه نهادهها باعث شده همین اقدام ضروری نیز برای بخشی از باغداران دشوار شود.
باغداری سنتی دیگر مثل گذشته صرفه اقتصادی ندارد
باغداری شغلی کوتاهمدت نیست. از زمان کاشت نهال تا تبدیل شدن آن به درختی بارده، سالها زمان و هزینه صرف میشود و باغدار باید در تمام این مدت هزینههای مختلفی را تحمل کند.
محمد رضا نعمتالهی معتقد است باغداری سنتی دیگر مانند گذشته سودآور نیست و اگر محصول تولیدشده از کیفیت بالایی برخوردار نباشد، ممکن است باغداری حتی به فعالیتی زیانآور تبدیل شود.
او میگوید کشاورزی و بهویژه باغداری شغلی سخت و دیربازده است و در شرایط فعلی، علاوه بر عشق و علاقه، نیازمند حمایت اقتصادی نیز هست.
این مسئله در شهرستانی مانند ارسنجان که بخش قابل توجهی از باغداری آن همچنان به شکل سنتی انجام میشود، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
محصول خوب تولید میشود، اما سود عادلانه به باغدار نمیرسد
مشکل باغدار با برداشت محصول تمام نمیشود؛ بلکه مرحله فروش، بخش دیگری از دغدغههای تولیدکنندگان است
محمدرضا نعمتالهی باغدار ارسنجان میگوید محصول باغ خود را شخصاً به میدان ترهبار میبرد و تلاش میکند تا حد امکان محصول را بدون واسطه عرضه کند.
او قیمت محصول را نیز با توجه به کیفیت انار و از طریق پرسوجو از میادین ترهبار مختلف کشور بررسی میکند.
این باغدار معتقد است مشکل واسطهگری تنها مختص انار نیست و در بسیاری از محصولات کشاورزی، بخش قابل توجهی از سود نهایی نصیب دلال میشود، در حالی که کشاورز با وجود تحمل تمام هزینهها و زحمات تولید، سهم عادلانهای از ارزش محصول دریافت نمیکند.
به اعتقاد وی، کوتاه شدن زنجیره واسطهگری و ایجاد مسیر مناسب برای عرضه مستقیم محصولات میتواند نقش مهمی در افزایش درآمد واقعی باغداران داشته باشد.
انار سالم؛ فرصتی برای ایجاد مزیت رقابتی
یکی دیگر از ظرفیتهای مهم انار ارسنجان، سلامت محصول است.
کارشناس مسئول باغبانی جهاد کشاورزی ارسنجان با اشاره به آثار استفاده نادرست از سموم شیمیایی بر سلامت انسان و محیط زیست میگوید باغداران شهرستان بهندرت از سموم شیمیایی در باغات انار استفاده میکنند.
به گفته وی، انار ارسنجان را میتوان محصولی سالم و کمنهاده دانست؛ موضوعی که در صورت برنامهریزی مناسب و ایجاد سازوکارهای لازم برای معرفی و عرضه، میتواند به یک مزیت رقابتی برای این محصول تبدیل شود.
کیفیت محصول از داخل باغ آغاز میشود
تولید انار باکیفیت تنها به شرایط آبوهوایی وابسته نیست. نحوه مدیریت باغ از زمان کاشت تا برداشت، نقش تعیینکنندهای در کیفیت محصول دارد.
انتخاب رقم مناسب، آبیاری بهموقع و تنظیم فاصله آبیاری، تغذیه مناسب بر اساس نیاز درخت، کنترل علفهای هرز و مدیریت آفات و بیماریها از جمله اقداماتی است که میتواند بر میزان تولید و کیفیت انار اثر بگذارد.
رحیمی همچنین بر اهمیت مدیریت زمان برداشت تأکید دارد. انار از جمله میوههای نافرازگراست و پس از برداشت، رسیدگی قابل توجهی ندارد؛ بنابراین باید در زمان رسیدگی کامل برداشت شود.
از سوی دیگر، ضربه خوردن میوه هنگام برداشت میتواند عمر انبارمانی آن را کاهش دهد و به همین دلیل برداشت باید با دقت انجام شود.
انارهای آفتزده، لهیده و شکسته نیز باید از سایر محصولات جدا شوند و انارهای سالم بر اساس وزن، اندازه و شکل ظاهری درجهبندی شوند.
نگهداری در سردخانه یا محیط خنک با رطوبت نسبی مناسب نیز میتواند به افزایش ماندگاری محصول کمک کند.
به گفته کارشناس مسئول باغبانی جهاد کشاورزی، پایان برداشت به معنای پایان فعالیت باغدار نیست.
رعایت بهداشت باغ، جمعآوری انارهای آلوده، هرس اصولی و انجام تغذیه زمستانه از اقداماتی است که باید پس از برداشت نیز مورد توجه قرار گیرد تا درخت برای فصل بعد آماده شود.
در واقع، چرخه تولید انار از یک فصل به فصل دیگر ادامه پیدا میکند و هرگونه کوتاهی در مراقبتهای پس از برداشت میتواند بر عملکرد سال آینده اثر بگذارد.
تسهیلات و حمایت؛ حلقه مفقوده احیای باغات
مسئول جهاد کشاورزی شهرستان ارسنجان یکی از مشکلات مهم باغداران را نبود تسهیلات مناسب برای نوسازی و احیای باغات عنوان میکند.
به گفته وی، تسهیلات موجود در بسیاری از موارد پاسخگوی نیاز واقعی باغداران نیست و لازم است تسهیلات هدفمند برای نوسازی باغات، احیای باغهای آسیبدیده و توسعه ارقام تجاری در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
جهاد کشاورزی در حال حاضر حمایتهایی از جمله تأمین کودهای شیمیایی، برگزاری کلاسهای آموزشی و ترویجی، بازدید از باغات و ارائه مشاورههای فنی و تخصصی را انجام میدهد، اما در حوزه اعتبارات و تسهیلات همچنان نیاز به حمایت بیشتری وجود دارد.
از نگاه باغداران نیز حمایت از تأمین آب، کاهش خاموشی الکتروپمپهای مورد استفاده برای آبیاری، کنترل هزینه نهادهها و ایجاد امکان تهیه کود با شرایط مناسب میتواند بخشی از مشکلات موجود را کاهش دهد.
محمدرضا نعمتالهی پیشنهاد میکند کود در اختیار باغدار قرار گیرد و هزینه آن پس از فروش محصول دریافت شود؛ راهکاری که به گفته او میتواند فشار مالی زمان تولید را برای باغدار کاهش دهد.
انار ارسنجان؛ ظرفیتی که نیازمند یک زنجیره کامل است
آنچه از مجموع دیدگاههای مسئولان و باغداران ارسنجان به دست میآید این است که مسئله انار تنها تولید چند هزار تن محصول در سال نیست؛ بلکه با زنجیرهای از مسائل اقتصادی، زیستمحیطی، فنی و اجتماعی روبهرو هستیم.
از یک سو، شهرستان ظرفیت تولید حدود ۲۰ هزار تن انار را دارد و ارقام مختلف آن از قابلیت تازهخوری تا فرآوری و صادرات برخوردارند؛ از سوی دیگر، خشکسالی و کاهش منابع آبی بخش قابل توجهی از باغات را تهدید کرده است.
اگر آب تأمین نشود، درخت ضعیف میشود؛ درخت ضعیف در برابر آفات آسیبپذیرتر است؛ افزایش هزینهها توان باغدار برای مقابله با این مشکلات را کاهش میدهد و در نهایت اگر محصول تولیدشده نیز با قیمت عادلانه به فروش نرسد، ادامه باغداری از نظر اقتصادی دشوار خواهد شد.
بنابراین حفظ باغات موجود، تأمین پایدار آب، مدیریت خاموشیها، نوسازی باغات، کنترل آفات و بیماریها، تأمین نهاده با قیمت مناسب، آموزش باغداران، توسعه فرآوری، ایجاد بازار مناسب و کاهش واسطهگری باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
پشت هر انار، سالها زحمت است
شاید بهترین تصویر از وضعیت امروز باغداری ارسنجان را بتوان در سخنان یک باغدار جستوجو کرد؛ باغداری که میگوید مردم شاید زمانی که اناری را روی سفره میگذارند، تنها طعم و ظاهر آن را ببینند، اما کمتر کسی سختی تولید آن را میبیند.
نعمتالهی میگوید:کاش میدانستید که این اناری که دارید میخورید چقدر برایش زحمت کشیده شده؛ چقدر در گرما پایش زحمت کشیده شده است، کاش آبیاری کردنش را در ظهر تابستان میدیدند و میدانستند برای اینکه یک نهال تبدیل به درخت بارده شود و محصول بدهد، چه خون دلی باید خورد.
این جمله شاید خلاصهای از تمام آن چیزی باشد که امروز بر باغهای انار ارسنجان میگذرد؛ محصولی که ظرفیت تبدیل شدن به یک برند ملی را دارد، اما برای حفظ آن باید پیش از آنکه باغها تشنهتر و درختان خشکتر شوند، برای آب، تولید، اقتصاد باغدار و آینده این میراث کشاورزی چارهای جدی اندیشید.
انتهای خبر/ 224224
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!
