چطور با اضطراب ناشی از اخبار بحران مقابله کنیم؟

در شرایطی که اخبار نگران‌کننده‌ای از درگیری و بحران در فضای رسانه‌ای منتشر می‌شود، حفظ آرامش روانی برای بسیاری از مردم به چالشی جدی تبدیل شده است. فرمانی، رئیس اداره آسیب‌های اجتماعی بهزیستی استان فارس، در میزگردی تخصصی به بیان نکاتی کلیدی برای مدیریت استرس و اضطراب ناشی از این فضا پرداخت.

افزایش اضطراب در شرایط بحرانی، واکنشی طبیعی است

وی با اشاره به نقش سیستم دفاعی بدن در شرایط بحرانی گفت: وقتی انسان با خطری روبرو می‌شود، بدن به‌طور طبیعی واکنش‌های روانی و جسمی نشان می‌دهد؛ مثل افزایش ضربان قلب، لرزش صدا یا اختلالات گوارشی. این واکنش‌ها به ما کمک می‌کنند تا آمادگی لازم برای مقابله با خطر را داشته باشیم.

 رئیس اداره آسیب‌های اجتماعی بهزیستی استان فارس افزود: استرس خفیف حتی می‌تواند سازنده باشد؛ مثل دانش‌آموزی که در آستانه امتحان، با استرس معقول عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهد.

مرز بین استرس طبیعی و آسیب‌زا

فرمانی ضمن هشدار در خصوص اینکه شدت بالای اضطراب ممکن است به زندگی روزمره آسیب بزند، گفت: اگر استرس خواب، تغذیه، روابط خانوادگی یا عملکرد شغلی فرد را مختل کند، باید به‌دنبال راهکارهای روان‌شناختی برای مدیریت آن بود. در این شرایط، آرامش روانی به اندازه سلامت جسمی اهمیت دارد.

تفکر مثبت به‌جای پیش‌گویی فاجعه‌بار

یکی از توصیه‌های کلیدی فرمانی، اصلاح الگوهای فکری است. او با اشاره به اصطلاح «پیش‌گویی ذهنی منفی» توضیح داد: در شرایط بحرانی، اغلب افراد بدترین سناریوها را تصور می‌کنند. درحالی‌که بهتر است به منابع حمایتی، تجربیات موفق گذشته و واقعیت‌های موجود تکیه کنند.

تکنیک STOP برای توقف جریان افکار منفی

وی چند تکنیک ساده و مؤثر برای توقف افکار اضطراب‌زا از جمله «توقف فکر»، «تغییر موقعیت»، «تنفس عمیق» و «بازنگری واقع بینانه» معرفی کرد.

رئیس اداره آسیب‌های اجتماعی بهزیستی استان فارس در خصوص تکنیک «توقف فکر» گفت: زمانی که در حال تماشای اخبار هستید و ذهن‌تان دچار هجوم افکار منفی می‌شود، لحظه‌ای مکث کنید.

فرمانی در مورد دومین تکنیک کاهش افکار اضطراب‌زا «تغییر موقعیت» اظهار کرد: از فضای فعلی فاصله بگیرید، مثلاً اتاق‌تان را عوض کنید.

وی سومین تکنیک را « تنفس عمیق» دانست و گفت: چند نفس آرام و عمیق بکشید تا ضربان قلب و افکارتان آرام‌تر شوند.

رئیس اداره آسیب‌های اجتماعی بهزیستی استان فارس در خصوص چهارمین تکنیک کاهش افکار منفی «بازنگری واقع‌بینانه» بیان کرد: به شرایط واقعی و ابزارهایی که در اختیار دارید فکر کنید، نه سناریوهای فاجعه‌بار.

زندگی در لحظه با تمرین‌های ذهن‌آگاهی

 رئیس اداره آسیب‌های اجتماعی بهزیستی استان فارس در ادامه به نقش تمرین‌های «ذهن‌آگاهی» یا Mindfulness اشاره کرد و گفت: زندگی در لحظه حال، کلید کاهش اضطراب است. تمرکز بر گذشته یا آینده‌ای که هنوز نیامده، استرس را بیشتر می‌کند.

به گفته فرمانی، تمرکز بر حواس پنج‌گانه می‌تواند کمک‌کننده باشد: مثلاً هنگام ظرف شستن، به حس لامسه، رنگ ظروف، صداها و بوهایی که در فضا هست توجه کنید. این تمرکز باعث می‌شود ذهن شما از افکار اضطراب‌آور فاصله بگیرد.

ادامه روال زندگی، نشانه تاب‌آوری

در پایان، وی بر اهمیت حفظ روتین‌های روزمره تأکید کرد و گفت: تغییر دادن سبک زندگی، خواب، کار و فعالیت‌های معمول به ما کمک می‌کند بحران را راحت‌تر پشت سر بگذاریم.

مدیریت روانی خانواده‌ها در بحران؛ ضرورت آموزش و تقویت عزت‌نفس در نوجوانان

در ادامه فرحمند، کارشناس ارشد روان‌شناسی با هشدار نسبت به پیامدهای روانی بحران‌های اجتماعی بر خانواده‌ها، به‌ویژه نوجوانان، بر لزوم آموزش مهارت‌های زندگی، مدیریت استرس و تقویت عزت‌نفس تأکید کرد.

وی با اشاره به اهمیت سلامت روان به‌عنوان یک «سرمایه جمعی» گفت: همه ما در قبال حفظ سلامت روان جامعه مسئول هستیم و باید برای ارتقای آن همکاری کنیم. به‌ویژه در شرایط بحرانی که نوجوانان و خانواده‌ها تحت فشار روانی قرار دارند، آموزش مهارت‌های مقابله‌ای و مدیریت استرس ضروری است.

 کارشناس ارشد روان‌شناسی یکی از دلایل افزایش اضطراب را پیگیری مداوم اخبار جنگ در محیط خانواده عنوان کرد و افزود: قرار گرفتن در معرض مستمر اخبار منفی، سلامت روان افراد را به‌خطر می‌اندازد و در بلندمدت ممکن است منجر به اختلالاتی مانند استرس پس از سانحه، پرخاشگری، شب‌ادراری، تپش قلب و ... شود.

فرهمند ضمن تأکید بر اینکه خانواده‌ها باید در مواجهه با فرزندان، ظرفیت روانی هر فرد را در نظر بگیرند و در فضایی آرام و بدون اضطراب، شرایط را مدیریت کنند، گفت: در گفتگو با کودکان و نوجوانان نباید نگران بودن را انکار کرد. بهتر است به آن‌ها بگوییم که ما هم نگرانی داریم؛ اما افراد و نهادهایی هستند که از ما محافظت می‌کنند و در کنار هم هستیم.

وی پیشنهاد کرد زمان مشخصی برای پیگیری اخبار در نظر گرفته شود که در آن فرزندان حضور نداشته باشند. همچنین خانواده‌ها باید از گسسته شدن ارتباط عاطفی در خانه جلوگیری کرده و سبک زندگی را به سمت آرامش و معنویت سوق دهند.

 کارشناس ارشد روان‌شناسی در بخش دیگری به نقش عزت‌نفس در سلامت روان نوجوانان اشاره کرد و آن را ریشه اصلی بسیاری از مشکلات رفتاری دانست: عزت‌نفس مانند ریشه درختی است که اگر محکم نباشد، خودباوری و اعتماد به نفس شکل نمی‌گیرد. وقتی خانواده‌ها صرفاً نقاط ضعف فرزندان را برجسته می‌کنند و به نقاط قوت آن‌ها توجه نمی‌کنند، این ریشه تضعیف می‌شود.

فرهمند آموزش تکنیک‌هایی مانند شناسایی نقاط قوت و ضعف، خودآگاهی، مهارت‌های حل مسئله، مدیریت هیجانات و تفکر نقادانه را از راهکارهای تقویت عزت‌نفس دانست و افزود: ما باید فضای پذیرش، شفقت ورزی به خود و ارتباط با گروه‌های هم‌فکر را در نوجوانان تقویت کنیم تا زمینه‌ساز رشد روانی و رفتاری آن‌ها شود.

وی با تأکید بر نقش مهم مادر در تربیت فرزندان گفت: مادر قلب تپنده خانواده است. آموزش و توانمندسازی مادران، نقش زیادی در آرام‌سازی فضای خانه و آموزش غیرمستقیم مهارت‌های روانی به کودکان دارد. ما در طرح‌های خود روی آموزش والد مشاور تمرکز داریم تا مادران بتوانند به‌عنوان یک مشاور، فرزندان را بهتر هدایت کنند.

در پایان، کارشناس ارشد روان‌شناسی از خانواده‌ها خواست ارتباط خود با اطرافیان را حفظ کرده و در گفتگوهای روزمره از دامن زدن به ترس‌ها و نگرانی‌های بی‌پایه بپرهیزند و همچنین برای عبور سالم روانی از بحران‌های اجتماعی داشتن ارتباط مؤثر، سبک زندگی سالم، و تقویت عزت‌نفس مؤثر است.

در شرایط بحران از انتشار تصاویر و اطلاعات حساس در فضای مجازی خودداری کنید

فائزه متفکر فعال رسانه‌ای با اشاره به فضای پرتنش رسانه‌ای در شرایط بحران، نسبت به افزایش تولید و انتشار اخبار جعلی (فیک‌نیوز) و تصاویر دستکاری‌شده در فضای مجازی هشدار داد.

وی با بیان اینکه پیشرفت فناوری‌های تصویرسازی و هوش مصنوعی امکان تولید تصاویر و ویدئوهای غیرواقعی را فراهم کرده است، گفت: در بسیاری از موارد محتواهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند واقعی نیستند و کاربران باید با ذهنی نقادانه و دقت بیشتر صحت آن‌ها را بررسی کنند.

متفکر تأکید کرد: مواجهه مکرر با تصاویر و اخبار نگران‌کننده می‌تواند موجب اضطراب و ناامنی روانی در افراد شود؛ بنابراین توصیه می‌شود کاربران تا حد امکان از دنبال کردن بی‌رویه این نوع محتواها خودداری کنند.

این فعال رسانه‌ای همچنین با اشاره به ضرورت رعایت برخی نکات در فضای مجازی در شرایط حساس افزود: کاربران باید از انتشار موقعیت مکانی، تصاویر و فیلم‌های مربوط به مناطق درگیر، تجهیزات نظامی یا مجروحان خودداری کنند؛ زیرا این اطلاعات می‌تواند در اختیار دشمن قرار گرفته و زمینه تحلیل اطلاعاتی را فراهم کند.

وی همچنین بر پرهیز از انتشار شایعات و اخبار تأییدنشده، خودداری از پاسخگویی به تماس‌ها و پیام‌های افراد ناشناس، و پرهیز از انجام مصاحبه یا گفت‌وگو با افراد ناشناس تأکید کرد.

متفکر ادامه داد: کاربران باید در صورت مشاهده محتواهای مشکوک آن‌ها را گزارش دهند، حساب‌های کاربری خود را تا حد امکان در حالت خصوصی قرار دهند و برای ارتباطات خود از ابزارهای امن استفاده کنند.

وی همچنین توصیه کرد که از تماس تصویری یا ارتباط تصویری در مناطق درگیری خودداری شود و برای افزایش امنیت، از نرم‌افزارهای به‌روز امنیتی و آنتی‌ویروس‌ها استفاده شود.

این فعال رسانه‌ای در پایان برای سلامتی و امنیت همه هموطنان در سراسر کشور آرزوی سلامت و آرامش کرد.

در مجموع، کارشناسان تأکید کردند که در شرایط بحرانی، مدیریت آگاهانه اخبار، حفظ ارتباطات عاطفی در خانواده، تقویت مهارت‌های روانی و پرهیز از انتشار اطلاعات و تصاویر حساس در فضای مجازی می‌تواند به حفظ آرامش فردی و اجتماعی کمک کند. به گفته متخصصان، افزایش تاب‌آوری روانی، توجه به سلامت ذهن و رعایت مسئولیت‌های رسانه‌ای از سوی شهروندان، نقش مهمی در عبور آرام‌تر جامعه از روزهای پرتنش خواهد داشت.
 
 انتهای خبر/224224