به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، در تاریخ اقوامی بوده اند که مبدا تحولات و اقدامات شگرفی بودند که روایتی خاص و ماندگار را در تاریخ ثبت کرده اند، قوم اصیل لر یکی از این مصادیق بزرگ است که همواره در تاریخ ایران درخشیده و هر روز نورانیت خود را یشتر به رخ می‌کشد.

لرها مردمانی ایرانی تبار هستند که عمدتاً در مناطق غربی و جنوب غربی ایران ساکنند. سرزمین اصلی آنها که به لرستان بزرگ معروف و شامل استانهای لرستان، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، و بخش هایی از خوزستان، فارس و اصفهان می شود.

لرها نقش مهمی در تاریخ ایران داشته اند. سلسله های آل بویه و اتابکان لرستان از جمله حکومت های محلی مهمی بودند که توسط لرها یا مردمان مرتبط با آنها تأسیس شدند.

لرهای نورآباد ممسنی در واقع بخشی از ایل بزرگ ممسنی هستند که مرکز آن شهر نورآباد در استان فارس است. این منطقه از نظر تاریخی، زبانی و فرهنگی ویژگی های منحصر به فردی دارد که آن را از دیگر مناطق لرنشین متمایز میکند.

شهرستان ممسنی در شمال غربی استان فارس قرار دارد و مرکز آن شهر نورآباد در فاصله ۱۸۰ کیلومتری شیراز واقع شده است. این منطقه به دلیل موقعیت استراتژیک خود در مسیر ارتباطی بین سرزمین های پست خوزستان و فلات مرتفع ایران حوضه رود کر، از دوران پیش از تاریخ اهمیت داشته است .

نورآباد ممسنی از نظر قدمت تاریخی بسیار کهن است. کاوش های باستان شناسی در تپه تل نورآباد نشان میدهد این منطقه دست کم ۶۰۰۰ سال سابقه سکونت دارد و آثاری از دوره نوسنگی تا دوره هخامنشی در آن کشف شده است .

این ایل دارای شاخه های متعددی است که برخی از آنها عبارتند از؛ رستم، بکش، جاویدی، دشمن زیاری و فهلیان.

منطقه ممسنی به‌عنوان نمادی از غیرت و ولایتمداری، بار دیگر ثابت کرد که معادلات دشمن در خصوص گسست نسل‌ها از ارزش‌های انقلابی، بی‌اعتبار است. تجدید بیعت مردم ممسنی با رهبری جدید، بیانگر همبستگی عمیق میان مردم و نظام است.

سرکوب اقوام لرنشین فارس توسط رضا خان

در جریان اجرای سیاست خلع سلاح و یکجانشینی اجباری عشایر، برخی از طوایف لر در منطقهٔ رستم از جمله در منطقهٔ «گجستان»، مقاومت مسلحانه کردند. ارتش پهلوی با نیروی زمینی و هوایی به مقابله پرداخت. بمباران هوایی روستاها و مناطق ییلاقی عشایر بخشی از این عملیات بود. پس از سرکوب، بخشی از مردم منطقه متحمل تلفات جانی و مالی شده و تعدادی نیز به مناطق دیگر کوچانده شدند.

از اعتراضات سال 42 تا قیام 15 خرداد

مهم‌ترین دورهٔ مبارزه‌های مردمی در نورآباد ممسنی، هم‌زمان با جنبش اسلامی سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ خورشیدی شکل گرفت. پس از دستگیری امام خمینی (ره) در خرداد ۱۳۴۲، مردم ممسنی، مانند بسیاری از نقاط ایران، به خیابان‌ها ریختند و اعتراضات گسترده‌ای را علیه رژیم پهلوی ترتیب دادند.

در این درگیری‌ها، تعدادی از مردم به شهادت رسیدند و بسیاری نیز زخمی یا بازداشت شدند. علاوه بر قیام ۱۵ خرداد، مردم نورآباد در سال‌های بعد نیز با وجود فشارهای امنیتی و محرومیت‌های اقتصادی، همواره در تظاهرات و حرکت‌های انقلابی مشارکت و نقش مؤثری در پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ ایفا کردند. همچنین برخی از طوایف و عشایر ممسنی پیش از آن نیز در نهضت ملی شدن نفت و اعتراضات علیه اقدامات رژیم در دههٔ ۱۳۳۰ فعال بودند.

مردم نورآباد ممسنی با تکیه بر پیشینهٔ فرهنگی و ایلی خود، یکی از مناطق تأثیرگذار در مبارزه با حکومت پهلوی به شمار می‌روند و در مقاطع حساس تاریخی، حضوری پررنگ و فداکارانه داشته‌اند. در تظاهرات سال ۱۳۵۷ این شهر یکی از کانون‌های پرشور انقلاب در فارس بود و راهپیمایی‌های گسترده علیه رژیم برگزار کرد.

تقدیم 1000 شهید در دوران دفاع مقدس

با وجود جمعیت محدود، ممسنی جزو مناطق با بیشترین درصد رزمنده در دفاع مقدس بود و بیش از ۱۰۰۰ شهید تقدیم انقلاب شد که سهم نورآباد در میان آنها قابل توجه است.

بعد از جنگ تحمیلی نیز مردم این دیار در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی حضور فعال داشته که نمونه آن حضور پرشور در تمامی انتخابات در طول این 47 سال می‌باشد.

مردم این دیار سنگربان خوبی برای نظام و انقلاب اسلامی بودند که از همین رو مورد طمع بیگانگان و گروه‌های معاند نیز قرار گرفتند که در مواقعی چون اغتشاشات دی ماه ۱۴۰۴ شاهد اتفاقات ناگواری بودیم که به نام این شهرستان و مردمان عزیز آن رسانه‌ای کردند.

هنوز تصاویر و فیلم‌های معدود اغتشاشات در رسانه‌های بیگانه دست به دست می‌شد به گونه‌ای شده بود که حتی ربع پهلوی بعد از آن هم جنایت پدر و پدربزرگش گستاخانه ادعای حمایت از مردم این دیار را داشت تا شاید بتواند رخنه‌ای در صفوف انقلابی مردمان این دیار داشته باشد که شروع جنگ رمضان ورق را برگرداند و بیعت هر شب مردم نورآباد ممسنی حاکی از شکست پروژه نفوذ و جریان‌سازی دشمن در مناطق مختلف کشور است و نشان می‌دهد سرمایه اجتماعی نظام، ریشه‌دارتر از آن است که با فضاهای رسانه‌ای و القایی متزلزل شود.

نويسنده: سحر زارع خفری

کارشناس ارشد مسائل سیاسی