به گزارش گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، گاهی یک نامه می‌تواند مسیر تاریخ را تغییر دهد. سال نهم هجری، پیامبر اکرم(ص) نامه‌ای به مسیحیان نجران نوشت و آنان را به پرستش خدای یگانه فراخواند. نامه کوتاه بود، اما پیام روشنی داشت؛ پذیرش اسلام، پرداخت جزیه یا رویارویی با حکومت اسلامی.

این نامه رهبران نجران را در برابر پرسشی بزرگ قرار داد. آنان که پاسخی قاطع برای این دعوت نداشتند، تصمیم گرفتند هیئتی از برجسته‌ترین شخصیت‌های دینی و اجتماعی خود را راهی مدینه کنند. هیئتی ۶۰ نفره که ۱۴ تن از آنان از بزرگان و تصمیم‌گیران نجران بودند.

اما اتفاقی که در بدو ورود آنان رخ داد، تأمل‌برانگیز است. اعضای هیئت لباس‌های معمولی خود را کنار گذاشتند و با پوشش‌های فاخر و زینت‌آلات گران‌قیمت وارد مسجدالنبی شدند؛ گویی می‌خواستند شکوه ظاهری خود را به نمایش بگذارند.

در همان ساعات، زمان عبادت آنان فرا رسید. مسیحیان در مسجد پیامبر(ص) و مطابق آیین خود به نماز ایستادند. برخی مسلمانان از این صحنه ناخشنود شدند، اما پیامبر اکرم(ص) با یک جمله کوتاه، درس بزرگی از مدارا و احترام به پیروان ادیان دیگر به تاریخ آموخت: «رهایشان کنید.»

در میان اعضای هیئت، افرادی بودند که حقیقت را بهتر از دیگران می‌شناختند. نقل شده است ابو‌حارثه، یکی از برجسته‌ترین رهبران مذهبی نجران، در گفتگویی خصوصی اعتراف کرد که محمد(ص) همان پیامبر موعودی است که در کتاب‌های آسمانی بشارت ظهورش داده شده است. با این حال، ملاحظات دنیوی و جایگاه اجتماعی، مانع پذیرش حقیقت شده بود.

نخستین دیدار رسمی هیئت نجران با پیامبر(ص) نیز با اتفاقی غیرمنتظره همراه شد. آنان سلام کردند، اما پاسخی نشنیدند. بار دوم نیز همین اتفاق تکرار شد. دلیل این رفتار چه بود؟

پاسخ را امیرالمؤمنین علی(ع) به آنان داد. هیئت نجران پس از مشورت با برخی صحابه، نزد حضرت علی(ع) رفتند و علت را جویا شدند. امام(ع) به آنان توصیه کرد لباس‌های تجملی را کنار بگذارند و با ظاهری ساده به دیدار پیامبر بازگردند. آنان چنین کردند و این بار با استقبال و پاسخ پیامبر(ص) روبه‌رو شدند.

گفتگوها آغاز شد؛ گفتگوهایی که محور اصلی آن جایگاه حضرت عیسی(ع) بود. هرچه مناظره پیش رفت، فاصله دیدگاه‌ها کمتر نشد. مسیحیان نجران استدلال‌های پیامبر(ص) را شنیدند، اما حاضر به پذیرش اسلام نشدند.

در این نقطه، ماجرا وارد مرحله‌ای سرنوشت‌ساز شد. آیه ۶۱ سوره آل‌عمران نازل شد و فرمان مباهله را صادر کرد؛ دعوتی به داوری الهی میان دو طرف. قرار شد هر گروه عزیزترین افراد خود را بیاورد و از خداوند بخواهد دروغگویان را مورد لعنت قرار دهد.

صبح روز موعود فرا رسید. مسیحیان نجران با نگرانی منتظر بودند ببینند پیامبر اسلام(ص) با چه کسانی خواهد آمد. آیا جمعیتی بزرگ از مسلمانان همراه او خواهند بود؟

اما صحنه‌ای که مشاهده کردند، همه محاسبات آنان را تغییر داد. پیامبر اکرم(ص) در حالی که امام حسین(ع) را در آغوش داشت، دست امام حسن(ع) را گرفته بود. حضرت فاطمه زهرا(س) پشت سر ایشان حرکت می‌کرد و امیرالمؤمنین علی(ع) نیز همراه آنان بود.

همین صحنه برای هیئت نجران کافی بود. آنان دریافتند کسی که نزدیک‌ترین و محبوب‌ترین افراد زندگی خود را برای چنین میدان سرنوشت‌سازی آورده است، به حقانیت راه خویش یقین کامل دارد. از همین رو از مباهله منصرف شدند و راه صلح را برگزیدند.

واقعه مباهله تنها یک مناظره دینی نبود؛ نمایش آشکار جایگاه اهل‌بیت(ع) در کنار رسول خدا(ص) بود. رویدادی که پس از قرن‌ها همچنان به عنوان یکی از روشن‌ترین اسناد فضیلت خاندان پیامبر(ص) در منابع اسلامی مورد استناد قرار می‌گیرد.

نویسنده: حجت‌الاسلام محمدهادی سنبل‌زار

کارشناس مذهبی