به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، مفهوم «ایران‌مرد» در سال‌های اخیر به یکی از کلیدواژه‌های مهم در گفتمان هویت ملی ـ دینی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است؛ مفهومی که فراتر از یک عنوان احساسی، به دنبال تعریف الگویی تمدنی از انسانِ متعهد، مؤثر و ریشه‌دار در تاریخ و باورهای دینی است. در همین راستا، جمعی از اساتید دانشگاه و علمای شهرستان خرم‌بید در گفت‌وگوهایی تحلیلی، ابعاد مختلف این مفهوم و نسبت آن با شخصیت شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی را بررسی کردند.

ایران‌مرد؛ هم‌نشینی تاریخ و دین

اسماعیل سعادتمند، استاد دانشگاه و کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق، با تأکید بر ریشه‌های عمیق فرهنگی این مفهوم اظهار کرد: ایران‌مرد در اصل به معنای ایرانِ قوی است؛ مفهومی که هم ریشه تاریخی دارد و هم ریشه دینی. تاریخ بستر است و دین محتوای این بستر. اگر این دو از هم جدا شوند، هویت دچار نقصان می‌شود.

وی با اشاره به نقش تاریخ به‌عنوان زیرساخت انتقال ارزش‌ها افزود: ما تاریخ را فقط برای دانستن گذشته نمی‌خوانیم؛ بلکه آن را بستر انتقال مفاهیم اخلاقی، هویتی و دینی به نسل جدید می‌دانیم. دین نیز در همین بستر تاریخی معنا پیدا می‌کند و قابلیت اثرگذاری اجتماعی می‌یابد.

سعادتمند با ذکر مثال‌هایی از تولیدات فرهنگی گفت: در یک اثر هنری مانند فیلم سینمایی یا موسیقی حماسی، می‌توان از جنگ‌های تاریخی ایران، سیره حضرت امیرالمؤمنین(ع)، هشت سال دفاع مقدس، فرهنگ ایستادگی مردم، یا صبر و مقاومت عشایر زاگرس بهره گرفت و مفاهیم دینی را در کنار آن قرار داد. این تلفیق است که در نهایت تصویر ایرانِ قوی و ایران‌مرد را شکل می‌دهد.

حاج قاسم؛ فراتر از یک شخصیت فردی

این استاد دانشگاه با اشاره به نقش الگوهای عینی در ایجاد انسجام اجتماعی گفت: تلفیق هویت دینی و ملی در شخصیت حاج قاسم سلیمانی، فقط به خود او محدود نمی‌شود؛ بلکه نشان می‌دهد هر جامعه‌ای که بتواند این دو هویت را با هم جمع کند، به انسجام می‌رسد.

وی با اشاره به شهدای شاخص محلی افزود: شخصیت‌هایی مانند حاج قاسم یا شهدایی چون شیخ اکبر خردپیشه و شهید ساریخانی در سطح شهرستان خرم‌بید، نمونه‌های عینی این تلفیق هستند که می‌توانند برای نسل جوان نقش الگویی ایفا کنند.

نقد روایت‌های ساده‌سازی‌شده

سعادتمند با انتقاد از برخی روایت‌های رسانه‌ای از حاج قاسم تصریح کرد: در معرفی شخصیت حاج قاسم، گاهی دچار ساده‌سازی یا عبور سطحی از برخی ویژگی‌ها شده‌ایم. رفتارهای خانوادگی، تعاملات اجتماعی، ولایت‌پذیری عمیق و ساده‌زیستی او کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

وی ادامه داد: وصیت‌نامه حاج قاسم پر از نگرانی‌ها، هشدارها و دغدغه‌های جدی درباره دین، ولایت و آینده جامعه است. متأسفانه به دلیل بزرگی ضایعه شهادت و فضای احساسی جامعه، این وصیت‌نامه آن‌چنان که باید، بازخوانی نشد.

به گفته وی، مهم‌ترین میراث فکری و اخلاقی حاج قاسم، وصیت‌نامه، سیره رفتاری و مستندات به‌جا مانده از زندگی اوست؛ میراثی که نیازمند بازخوانی دقیق، منظم و عالمانه است.

حاج قاسم؛ چهره‌ای ملی با اثرگذاری فراملی

حجت‌الاسلام والمسلمین نجف محمدیان، امام جمعه موقت شهرستان خرم‌بید، با اشاره به جایگاه حاج قاسم در سطح منطقه و جهان گفت: حاج قاسم یک چهره ملی بود، اما در مرزهای ایران محدود نماند. امروز محور مقاومت و آزادی‌خواهان جهان، او را به‌عنوان نماد مبارزه با ظلم می‌شناسند.

وی مهم‌ترین عاملی که حاج قاسم را به «ایران‌مرد» تبدیل کرد، صداقت، فداکاری و رشادت دانست و افزود: حضور مؤثر او در دفاع مقدس و مقابله با داعش، سبب شد مردم او را از دل باورهای خود بشناسند؛ همین شناخت، بزرگ‌ترین تشییع جنازه تاریخ معاصر را رقم زد.

محمدیان با تأکید بر لزوم نگاه توأمان عقلانی و دینی تصریح کرد: دینداری بدون عقلانیت ناقص است. حاج قاسم هم شخصیتی مقدس در نگاه دینی بود و هم انسانی قابل تحلیل از منظر عقلانی؛ کسی که ایثار، شجاعت و مبارزه با ظلم را در عمل نشان داد.

 ایران‌مرد؛ نماینده ملت در آزمون‌های سخت

حجت‌الاسلام والمسلمین احسان شمسی، نمایندگی دفتر ولایت فقیه در شهرستان خرم‌بید، در تبیین دقیق‌تر این مفهوم گفت: ایران‌مرد کسی است که نماینده ملت و ارزش‌های آن باشد، در شرایط سخت پای کشور بایستد و نقش اثرگذار ایفا کند.

وی با اشاره به جایگاه حاج قاسم افزود: لقب ایران‌مرد برای شهید سلیمانی، به دلیل نقش تعیین‌کننده‌اش در تحولات منطقه‌ای، شخصیت اجتماعی و فرهنگی و تأثیر عمیق او بر افکار عمومی داده شده است.

شمسی با اشاره به نگاه نسل جوان گفت: تفکیک میان قهرمان ملی و فرمانده نظامی ساده نیست. روایت رسمی معمولاً بر وجه قهرمانانه تمرکز دارد، اما واقعیت این است که حاج قاسم محصول شرایط تاریخی زمانه خود بود؛ شرایطی که نقش او را در مسیر ایران برجسته و ماندگار کرد.

 جمع‌بندی

مجموع این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که «ایران‌مرد» مفهومی حاصل پیوند تاریخ، فرهنگ، دین و اخلاق است؛ مفهومی که در شخصیت شهید حاج قاسم سلیمانی به‌طور عینی تجلی یافته است. شخصیتی که با پایمردی بر ارزش‌های ملی، پایبندی به ایمان دینی و نقش‌آفرینی مؤثر در عرصه ملی و منطقه‌ای، به الگویی برای انسجام اجتماعی و مقاومت ملی تبدیل شد. ایران‌مرد، در این معنا، نه فقط یک قهرمان ملی، بلکه نمادی الهام‌بخش در سطح جهان است.

انتهای خبر / ۲۲۴۲۲۴